Tarih Çevirici

Hicri tarih nasıl çevrilir?

Hicri takvim nasıl işler?

Hicri takvim bir ay takvimidir. Yıl on iki aydan oluşur ve aylar 29 ya da 30 gün çeker. Bu yüzden bir Hicri yıl, güneş yılından yaklaşık 11 gün kısadır. Yılların sayımı, Hz. Muhammed'in Mekke'den Medine'ye göçünün (Hicret) gerçekleştiği 622 yılından başlar. Osmanlı belgelerinin büyük çoğunluğu bu takvimle tarihlenmiştir.

Bu araç, Hicri takvimin hesaba dayalı (aritmetik) biçimini kullanır. Osmanlı'da ise ayın başlangıcı çoğu zaman hilalin gözlenmesine göre belirlenirdi. Bu nedenle bir belgedeki tarih, hesaplanan tarihten bir, nadiren iki gün sapabilir. Belgede haftanın günü yazıyorsa, sonucu onunla karşılaştırarak doğru günü bulabilirsin.

Rumi tarih nasıl çevrilir?

Rumi takvim ne zaman ve neden kullanıldı?

Rumi takvim, Tanzimat döneminde 1840'ta resmî işlerde kullanılmaya başlandı. Takvimin ilk günü olan 1 Mart 1256, Miladi takvimde 13 Mart 1840'a denk gelir. Bu takvim Jülyen takvimine dayanır ve yıl Mart ayında başlar. Yıl sayısı, kabul edildiği yıldaki Hicri yıldan devam ettirildi ama güneş yılıyla ilerledi. Bu yüzden Miladi yılla arasındaki fark sabit kaldı.

• Mart ile Aralık arasındaki aylarda Rumi yıla 584 eklenir.
• Ocak ve Şubat aylarında yıl henüz değişmediği için 585 eklenir.
• Gün farkı 1900'den önceki tarihlerde 12 gün, sonrakilerde 13 gündür. Pek çok çevirici bu farkı her zaman 13 gün alır ve 19. yüzyıl tarihlerinde bir gün yanılır.

1917'de Rumi takvimde ne değişti?

1917'de aradaki gün farkı kaldırıldı. 15 Şubat 1332'nin ertesi günü 1 Mart 1333 oldu, yani 13 gün takvimden atıldı. O günden sonra Rumi tarihin günü ve ayı Miladi tarihle aynıdır. 1918'den itibaren yıl da 1 Ocak'ta başladı. Rumi takvim, 1925'te çıkan bir kanunla 1926 başında yerini Miladi takvime bıraktı.

1582'den önceki Miladi tarihler nasıl hesaplanıyor?

Bugün kullandığımız Gregoryen takvim, Ekim 1582'de yürürlüğe girdi. Daha eski olaylar, tarih kitaplarında olduğu gibi Jülyen takvimiyle verilir. Bu araç da 15 Ekim 1582'den önceki Miladi tarihleri Jülyen takvimine göre hesaplar. Örneğin İstanbul'un fethi 29 Mayıs 1453 Salı gününe denk gelir.

Ay adları

Osmanlı belgelerindeki ay adları ne anlama gelir?

Hicri aylar ile Rumi aylar arasında bir eşleşme yoktur; tablo yalnızca adları bir arada göstermek için yan yana dizildi. Rumi sütunu Mart'tan başlar, çünkü Rumi yıl Mart'ta açılırdı. Teşrinievvel, Teşrinisani, Kânunuevvel ve Kânunusani adları 1945'te Ekim, Kasım, Aralık ve Ocak olarak değiştirildi.

Kaynakça

1. Reingold, E. M. ve Dershowitz, N. (2018). Calendrical calculations: The ultimate edition. Cambridge University Press.
2. Unat, F. R. (1959). Hicrî tarihleri milâdî tarihe çevirme kılavuzu (3. baskı). Türk Tarih Kurumu.