Merhaba Dünya

Her programlama dili kitabının ilk örneği aynı cümleyi kurar. Gelenek, Brian Kernighan’ın 1972’de B dili için yazdığı bir öğreticiye, sonra da Kernighan ve Dennis Ritchie’nin 1978 tarihli The C Programming Language kitabına dayanır. Aşağıdaki örnek, kitaptaki kodun bugünkü standart C’ye uyarlanmış hâlidir. 1978 baskısında yalnızca main() { printf("hello, world\n"); } yazıyordu.

#include <stdio.h>

int main(void)
{
    printf("hello, world\n");
    return 0;
}

O günden beri yeni bir dili, bir çerçeveyi ya da bir platformu öğrenen herkes aynı ritüelle başlar: ekrana bir merhaba yazdırmak. Bu küçük ritüelin işlevi teknik değil, semboliktir — “kanal açık, uçlardan başlayalım” der. Tarihçilerin bir belgeyi okumaya başlamadan önce künyesini çıkarması gibi: henüz bir şey söylemeden önce, söyleyecek bir şeyimiz olduğunu kanıtlıyoruz.

Bu blog da aynı ritüelle açılıyor. Merhaba dünya.

Burada ne yazacağım?

Kısa liste şöyle:

• Gelişen teknoloji — yeni araçlar, platformlar ve bunların toplumsal izdüşümleri,
• Yapay zekâ — özellikle büyük dil modelleri; ne yapabilirler, ne yapamazlar, bizimle ve bilgiyle ilişkimizi nasıl değiştiriyorlar,
• Tarih ve tarih yazımı — tarihyazımı (historiografi), yöntem, kaynak eleştirisi,
• Yazılım — mühendislik kültürü, pratikler ve kodun düşünsel tarafı.

Ama itiraf edeyim: en çok ilgilendiğim yerler listelerin arası. Bir arşivi kodla taramak, bir kroniği veriye çevirmek, bir dil modelini kaynak eleştirisinden geçirmek… Tek bir disiplinin penceresinden bakınca görünmeyen şeyler, pencereler yan yana konunca görünüyor.

Neden blog?

İki sebebi var: biri eski, biri yeni.

Eskiden olanı basit: yazmak, düşünmenin en yavaş ve en dürüst hâli. Aklınızda parlayan bir fikir, cümle olma aşamasında genellikle söner — ve bu, fikrin gerçekten parlayıp parlamadığını anlamanın en kestirme yolu. Tarihçiler bunu yüzyıllardır biliyor; bir belgeyi anlamak için onun hakkında yazmak gerekir.

Yeniden olanı ise şu: internetin ilk çağının en verimli mecrası, kişisel weblog’lardı. Sosyal ağlar o gürültünün çoğunu içine çekti; ama uzun metnin, kalıcı bağlantıların ve “kendi sunucunda duran metin” fikrinin yerini hâlâ doldurabilmiş değil. Bir yazı yayınlamak, bir akışa gönderi atmaktan farklı bir eylem — daha yavaş, daha hesaplı, daha kalıcı.

Sözün özü

Bu ilk yazının amacı ne?

Bu yazı da bir hello, world: bağlantılar çalışıyor mu, tema düzgün mü? Şimdilik evet. Bu ilk cümleden sonra sıradaki yazıda görüşürüz.

Kaynakça

1. Kernighan, B. W. ve Ritchie, D. M. (1978). The C programming language. Prentice-Hall.
2. Ritchie, D. M. (1993). The development of the C language. ACM SIGPLAN Notices, 28(3), 201–208. https://doi.org/10.1145/155360.155580
3. Ritchie, D. M., Johnson, S. C., Lesk, M. E. ve Kernighan, B. W. (1978). UNIX time-sharing system: The C programming language. Bell System Technical Journal, 57(6), 1991–2019.